Trigeminal Nevralji Nedir?
Trigeminal nevralji, yüzün bir tarafında elektrik çarpması şeklinde gelen şiddetli ağrı ataklarıyla seyreden bir sinir hastalığıdır. Yüz yıkama, diş fırçalama, konuşma, yemek yeme veya hafif bir dokunma bile ağrıyı tetikleyebilir.
Bu hastalık trigeminal siniri etkileyen kronik bir rahatsızlıktır ve toplumda “delirten hastalık” olarak da bilinir. Kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür.
Trigeminal nevraljinin kesin nedeni bilinmemekle birlikte, çoğu hastada trigeminal sinirin beyin sapından çıktığı yerde damar basısı olduğu düşünülmektedir. Daha nadiren tümörler, kistler veya sinir yapısındaki hasarlar da bu tabloya yol açabilir.
Belirtiler
Trigeminal nevralji aşağıdaki şikâyetlerle kendini gösterir:
-
Elektrik çarpması şeklinde şiddetli, ani yüz ağrıları
-
Dokunma, çiğneme, konuşma, diş fırçalama sırasında tetiklenen ağrı
-
Spazm benzeri yanma hissi
-
Yüzün tek bir bölgesinde yoğunlaşan ağrı
Ağrılar başlangıçta hafif olabilir ancak zamanla daha sık ve daha şiddetli ataklar ortaya çıkabilir.
Trigeminal Nevralji Tipleri
Hastalık iki ana tipte görülür:
1. Tip 1 (Tipik / Klasik / İdiyopatik Trigeminal Nevralji)
-
Elektrik çarpması gibi ani ve şiddetli ağrılar
-
Günlük aktiviteler sırasında tetiklenen ağrı
-
Nörolojik kayıp olmaması
-
Aralıklı, ani başlayan yüzeysel veya yakıcı tarzda ağrı
Bu tip genellikle damar ile sinir arasındaki temas (nörovasküler kompresyon) ile ilişkilidir.
2. Tip 2 (Atipik / Semptomatik Trigeminal Nevralji)
-
Sürekli, devam eden ağrı ve yanma hissi
-
Özel bir tetikleyici noktanın olmaması
-
Ağrının zamanla kötüleşmesi
-
Migren, kas-eklem ağrıları gibi başka hastalıklarla karışabilmesi
Bu tip daha çok tümör, kist veya belirgin sinir basısı gibi başka nedenlerle ortaya çıkar.
Tedavi Yöntemleri
Trigeminal nevralji tedavisi hastanın durumuna göre belirlenir. Tedavide amaç ağrı kontrolü sağlamaktır.
1. İlaç Tedavisi
İlk tercih edilen tedavi yöntemidir.
Ağrı kesiciler genellikle etkili değildir; bunun yerine özel sinir ilaçları kullanılır.
Ancak:
-
Her hastada etkili olmayabilir,
-
Yan etkiler nedeniyle tedavi zorlaşabilir.
2. Cerrahi Tedavi
İlaç tedavisine yanıt alınamayan veya yan etkileri nedeniyle tedaviyi sürdüremeyen hastalarda cerrahi seçenekler değerlendirilir.
Mikrovasküler Dekompresyon (MVD)
-
Özellikle Tip 1 hastalarda, MR görüntülerinde sinire bası yapan damar görüldüğünde tercih edilir.
-
Sinir üzerindeki damarın ayrılmasıyla bası kaldırılır.
-
Başarı oranı %90’a kadar çıkabilir.
-
Komplikasyon oranı düşüktür ve kalıcı çözüm sunabilir.
Radyocerrahi (Gamma Knife vb.)
-
Ameliyat olamayacak yaşlı hastalarda sık tercih edilir.
-
Sinire düşük bir radyasyon dozu verilerek ağrının azaltılması hedeflenir.
-
İyileşme süreci daha yavaş olabilir.
-
Yeni bir yöntem olduğundan uzun dönem sonuçları sınırlıdır.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Aşağıdaki durumlarda bir beyin ve sinir cerrahisi (nöroşirürji) uzmanına başvurmanız önerilir:
-
Tek taraflı, ani ve elektrik çarpması benzeri yüz ağrıları
-
Dokunmayla veya gündelik aktivitelerle tetiklenen ağrı
-
İlaç tedavisiyle kontrol altına alınamayan ağrı